.... Αποδράσεις ...Σελίδες για την γνωριμία μας με την βουκολική ορεινή Αρκαδία............
...*εκδότης: Πέτρος Σ. Αϊβαλής, δ/ντής: Πάνος Σ. Αϊβαλής, τηλ. επικοινωνίας: 22940-99125 // 210 8656731 * ρεπορτάζ Νίκος Π. Αϊβαλής
.......................................................................πάμε Αρκαδία δίνοντας ζωή, στα πανέμορφα χωριά μας*

Τετάρτη, 27 Απριλίου 2016

Πάρνωνας ή Μαλεβός.

Πάρνωνας ή Μαλεβός. Το βουνό της Κυνουρίας που χωρίζει την Αρκαδία από τη Λακωνία. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1940 μέτρων. Η ψηλότερη κορυφή του είναι η Μεγάλη Τούρλα. Το βουνό παλιότερα φημιζόταν για τα εκτεταμένα δάση του. Αν και η αρχική φυσιογνωμία του βουνού έχει αλλοιωθεί  συνεχίζει να διαθέτει πλούσια βλάστηση, πανίδα και οικότοπους, όπως οι εκτεταμένες εκτάσεις με μαύρη πεύκη, τα δάση με δενδρόκερδα, οι καστανεώνες, που του προσδίδουν μεγάλη οικολογική αξία. Τα μοναστήρια είναι διάχυτα στο βουνό, όπως και τα ξεχωριστά φαράγγια του, που σιγά – σιγά ανακαλύπτονται από τους φυσιολάτρες και όσους θέλουν την αδρεναλίνη στα ύψη, αφού κάποια από τα φαράγγια διαθέτουν άγρια ομορφιά και ιδιαίτερη δυσκολία για τους μη μυημένους.
Το βουνό έχει αναπτύξει τουριστικό ενδιαφέρον και είναι κατάλληλο για όλες τις εποχές του χρόνου και για εναλλακτικές δραστηριότητες που καλύπτουν όλες τις απαιτήσεις: Περιήγηση, πεζοπορία στα σηματοδοτημένα μονοπάτια, ορειβασία, mountain bike, αναρριχήσεις, extreme sports στα φαράγγια, κολύμπι στις φυσικές λίμνες, φυσιολατρικές παρατηρήσεις, αστρολογικές παρατηρήσεις στο καταφύγιο του ΕΟΣ Σπάρτης, on the road ανακαλύψεις. Παράλληλα  η πλούσια παράδοση του Πάρνωνα προβάλλεται στις τοπικές γιορτές που είναι συχνές. Γιορτές θρησκευτικές, ιστορικές, πολιτιστικές, ακόμα και γιορτές αφιερωμένες σε τοπικά προϊόντα διοργανώνονται κάθε χρόνο σε πολλά χωριά του Πάρνωνα.
Ιδανικό περιβάλλον για ξεκούραση και αναψυχή αλλά και για επισκέψεις στα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής άποψης χωριά όπως η Καστάνιτσα και ο Πραστός.

______________

Παρασκευή, 15 Απριλίου 2016

Ο Φορέας Διαχείρισης όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού συμμετέχει στην έκθεση "Ελλάδος Γεύση" στο περίπτερο του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας

Άστρος, 13/04/2016

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ο Φορέας Διαχείρισης όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού συμμετέχει στην έκθεση "Ελλάδος Γεύση" στο περίπτερο του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας (περίπτερο Νο 11) στο πλαίσιο ευρύτερης ανάδειξης της πολύτιμης φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της προστατευόμενης περιοχής του όρους Πάρνωνα και του υγροτόπου Μουστού. Η έκθεση πραγματοποιείται στο Εκθεσιακό Κέντρο Περιστερίου από τις 15 έως 18 Απριλίου 2016 με τη στήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών, της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και του Δήμου Περιστερίου. Επίσης τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης & Τουρισμού, του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού.
Ο Φορέας Διαχείρισης σας προσκαλεί να γνωρίσετε τα πολύτιμα φυσικά αποθέματα, τον περιβαλλοντικό, κοινωνικό, οικονομικό ιστό της προστατευόμενης περιοχής όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού, μέσα από την έκθεση "Ελλάδος Γεύση"! Οι επισκέπτες του περιπτέρου 11 θα ενημερώνονται από το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης για θέματα που αφορούν στην οικολογική και ιστορική-πολιτιστική αξία της περιοχής, αλλά και στη συνεπαγόμενη ανάγκη προστασίας και διατήρησης της βιοποικιλότητάς της, μέσω των αναρτημένων poster, των εντύπων και βιβλίων του Φορέα (φυλλάδια, χάρτες, εγχειρίδια, οδηγοί, κ.λπ.). Σε αυτά παρουσιάζονται αναλυτικά τα στοιχεία της φυσικής και πολιτισμικής ταυτότητας της προστατευόμενης περιοχής Πάρνωνα - Μουστού. Παράλληλα, οι επισκέπτες της έκθεσης θα λαμβάνουν πληροφορίες ειδικότερα για:
  • την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού (χλωρίδα, πανίδα, τύποι οικοτόπων, δασικά οικοσυστήματα, περιοχές προστασίας, αξιοθέατα, κ.α.),
  • τα έργα και τις δράσεις του Φορέα Διαχείρισης (διαχειριστικό έργο, εθελοντισμός, ερευνητικές εργασίες, παραδοτέα του ΦΔ, κ.α.),
  • τον Φορέα Διαχείρισης (θεσμικό πλαίσιο, σύνθεση του ΦΔ, ΚΥΑ, κ.α.),
  • τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης και τη λειτουργία τους (περιβαλλοντική ενημέρωση- περιήγηση στην προστατευόμενη περιοχή, υποδομές κ.α.),
  • τα ραδιοτηλεοπτικά σποτ, τις ταινίες και τις εκδόσεις του Φορέα Διαχείρισης.
Για να ενημερωθείτε σχετικά με τη συμμετοχή του Φορέα Διαχείρισης στην έκθεση "Ελλάδος Γεύση", στο περίπτερο του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας μπορείτε επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα της διοργάνωσης [http://www.elladosgefsi.gr/] ή να ακολουθήσετε την σελίδα μας στο Facebook [https://www.facebook.com/fdparnonas].
Φορέας Διαχείρισης

Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού

Τετάρτη, 6 Απριλίου 2016

Πρόσκληση στην πανελλαδική εκστρατεία εθελοντικού καθαρισμού "Let's do it Greece 2016" στον υγρότοπο Μουστού


Γραφείο Τύπου ΦΔ Όρους Πάρνωνα & Υγροτόπου Μουστού

Αγαπητοί φίλοι,
Σας αποστέλλουμε δελτίο τύπου και αφίσα για τον εθελοντικό καθαρισμό που θα πραγματοποιήσει ο Φορέας Διαχείρισης στην προστατευόμενη περιοχή του υγροτόπου Μουστού, την Δευτέρα 11 Απριλίου 2016 στις 09:00 π.μ., στο πλαίσιο της παγκόσμιας εθελοντικής καμπάνιας «Lets do it».


Με εκτίμηση,

Αρβανίτης Διαμαντής
Ξεναγός, Υπεύθυνος Κέντρου Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Καστάνιτσας
Τμήμα Πληροφόρησης Εκπαίδευσης και Δημοσιότητας

Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου ΜουστούΆστρος Αρκαδίας, Τ.Κ. 22001
Τηλ.: 27550 22021, εσωτ.(5), Φαξ: 27550 22806
Email: 
press@fdparnonas.gr
Web: 
www.fdparnonas.gr
cid:image001.jpg@01CEF744.A139CE40
Άστρος, 06/04/2016

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Θέμα: Πρόσκληση στην πανελλαδική εκστρατεία εθελοντικού καθαρισμού Lets do it Greece 2016” στον υγρότοπο Μουστού

O Φορέας Διαχείρισης όρους Πάρνωνα & υγροτόπου Μουστού συμμετέχει για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά στην παγκόσμια εθελοντική καμπάνια «Let’s Do It» που θα πραγματοποιηθεί πανελλαδικά την Κυριακή 17 Απριλίου 2016 υπό τον συντονισμό της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ) και του Περιβαλλοντικού Συλλόγου Αττικής «Ώρα για Δράση».
Στο πλαίσιο της εκστρατείας αυτής, πρόκειται να πραγματοποιηθεί εθελοντικός καθαρισμός στην προστατευόμενη περιοχή του υγροτόπου Μουστού, τη Δευτέρα 11 Απριλίου 2016 και από ώρα 09:00 π.μ., με συνάντηση στο πανοραμικό σημείο θέας της λιμνοθάλασσας. Ο υγρότοπος Μουστού είναι μια περιοχή ενταγμένη στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο "NATURA 2000", ιδιαίτερα ευαίσθητη και σημαντική, καθώς φιλοξενεί πολλά σπάνια, απειλούμενα και προστατευόμενα είδη παρυδάτιων και υδρόβιων πουλιών.
Με κοινό σύνθημα της εκστρατείας «Πάμε να καθαρίσουμε εθελοντικά ολόκληρη την Ελλάδα μέσα σε μία μόνο μέρα!» και με στόχο την ευαισθητοποίηση των κατοίκων της προστατευόμενης περιοχής στα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος και στην διάδοση του εθελοντισμού, ο Φορέας Διαχείρισης σας προσκαλεί να λάβετε μέρος στην πανελλαδική εκστρατεία εθελοντικού καθαρισμού.
Εκ μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής Εθελοντών του Let's do it Greece και με την υποστήριξη της δράσης από την εταιρεία Sanitas, ο Φορέας Διαχείρισης θα παραλάβει και θα διαθέσει στους συμμετέχοντες κατάλληλο εξοπλισμό με υλικά καθαρισμού (γάντια, σακούλες απορριμμάτων και σακούλες ανακυκλώσιμων), προκειμένου να διευκολυνθεί η συλλογή και η μεταφορά των απορριμμάτων.
Ο καθαρισμός πραγματοποιείται με την υποστήριξη και τη συμμετοχή του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας.
Παρακολουθείστε στον παρακάτω σύνδεσμο το επίσημο βίντεο προώθησης της δράσης “Let’s do it Greece 2016”  https://www.youtube.com/watch?v=4jvE1RgFUs8&feature=youtu.be 

Τρίτη, 5 Απριλίου 2016

Χαρουπιά το δέντρο εργοστάσιο: Ο χαμένος ελληνικός θησαυρός

Η Χαρουπιά είναι το δέντρο εργοστάσιο, είναι ο χαμένος ελληνικός θησαυρός

Χαρουπιά το δέντρο εργοστάσιο: Ο χαμένος ελληνικός θησαυρός


Η χαρουπιά ή Κερωνία η έλλοβος, είναι δέντρο μεγάλο που μπορεί να φτάσει σε ύψος και τα 13 μέτρα. Βρίσκεται αυτοφυής σε πολλές περιοχές της Μεσογείου και στην Ελλάδα, αλλά και καλλιεργείται σε φυτώρια για τον καλλωπισμό δρόμων και πάρκων. Στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχουν απομείνει πολλά δέντρα κυρίως για διακοσμητικούς λόγους. Περπατώντας πριν τα Χριστούγεννα επί της Θηβών, σκόνταψα σε αμάζευτα χαρουποκέρατα, και αυτό με έκανε να προσέξω τα πανύψηλα ξεχασμένα δέντρα, αμάζευτα και φορτωμένα με καρπούς.
Τα χαρούπια, οι καρποί του δέντρου είναι μακριά και στριφτά«φασόλια» πράσινου χρώματος όταν είναι άγουρα, που γίνονται καφέ και ξυλώδη όταν είναι ώριμα. Το εσωτερικό τους έχει ευχάριστη γλυκιά γεύση και περιέχει πολλά σκληρά σπόρια.
Οι καλλιεργούμενες ποικιλίες κατατάσσονται σε δύο μεγάλες ομάδες: τα κοντοχάρουπα και τα μακροχάρουπα. Σημαντική όμως είναι η άγρια χαρουπιά (η κερωνία η έλλοβος), όπου οι καρποί της είναι πλούσιοι σε ζάχαρη.
Άλλες ονομασίες: Κερωνιά, Ξυλοκερατιά, Κουντουριδιά, Ψωμί του Άγιου Ιωάννη,κ.ά.
Λατινικό όνομα: Ceratonia siliqua.
Οικογένεια: Φαβίδες ή Χεδρωπά (Leguminosae).
Άνθιση-συλλογή-χρησιμοποιούμενα μέρη: 
Τα άνθη βγαίνουν στα μέσα του φθινοπώρου όπου και συλλέγονται μαζί με τα φύλλα, και οι λοβοί στα τέλη Ιουλίου. Η συγκομιδή των καρπών της προηγούμενης χρονιάς στην αρχαιότητα ξεκινούσε με την εμφάνιση του αστερισμού του Κυνός, στα τέλη Ιουλίου. Το αλεσμένο περικάρπιο δίνει αλεύρι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά για ζωοτροφές αλλά και τους ανθρώπους, ενώ το ξύλο της είναι σκληρό και βαρύ, κατάλληλο για πολλές χρήσεις.
Τα πλούσια σε σάκχαρα χαρούπια σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως σαν ζωοτροφή και στη βιομηχανία. Οι καρποί της όμως υπήρξαν κάποτε πολύτιμοι και για τη διατροφή των ανθρώπων.
Διατροφική αξία
Τα χαρούπια είναι γλυκά, εύγευστα και θρεπτικά, και τάισαν πολύ κόσμο κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Κι αυτό γιατί παρά την σκουρόχρωμη και ζαρωμένη σάρκα τους, περιέχουν πρωτεΐνες, βιταμίνες, μέταλλα όπως ασβέστιο και σίδηρο, κ.ά. Δέντρο εργοστάσιο, που θυμόμαστε σε περιόδους πολέμων και λιμών, που η τροφή είναι δυσεύρετη. 
Περιέχουν σάκχαρο σε μεγάλη αναλογία (50%) από το οποίο το 30% είναι σταφυλοσάκχαρο, 10% πρωτεΐνη, και 6% λίπος. Επίσης περιέχουν βιταμίνες Α, και D,βιταμίνες της ομάδας Β και καροτίνη, κάλιο, μαγνήσιο, ασβέστιο, φώσφορο, σίδηρο, μαγγάνιο, χαλκό, χρώμιο, νικέλιο, λίγο ισοβουτυρικό οξύ (που ευθύνεται για την ελαφρώς δυσάρεστη μυρωδιά), ταννίνες, ινώδεις ουσίες όπως λιγνίνη (επιδρά κατασταλτικά στηχοληστερίνη, έχει θετικά αποτελέσματα κατά του διαβήτη και της παχυσαρκίας), βλέννα, κυτταρίνη και τουλάχιστον ακόμη 6 αντιοξειδωτικές ουσίες. Είναι εύπεπτα και δεν προκαλούν αλλεργίες.
Τα χαρούπια είναι και σήμερα χρήσιμα καθώς δεν περιέχουν γλουτένη, στην οποία πολλά άτομα είναι αλλεργικά. Επίσης μπορούν να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία γλυκών.


Άλλες χρήσεις: 

Σαν σακχαρούχος καρπός μετά από ζύμωση και απόσταξη παρέχουν αλκοόλη σε ποσοστό 25%. Οι άγουροι λοβοί περιέχουν δεψικές και χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στη βαφή υφασμάτων. Οι σπόροι των χαρουπιών αποτελούν πολύτιμο βιομηχανικό υλικό. Από αυτούς εξάγεται κυτταρίνη που χρησιμοποιείται στην κατασκευή φωτογραφικών πλακών, στη χαρτοβιομηχανία και αλλού.
Επίσης εξάγεται κόμμι χρήσιμο και τη βιομηχανία τροφίμων, και τη φαρμακευτική. Το κόμμι κυκλοφορεί σαν πρόσθετη ουσία για τα τρόφιμα με την επισήμανση (Ε 410) και χρησιμεύει σαν μέσο πήξης. Από το δέντρο εξάγονται βαφικές και κολλητικές ουσίες κατάλληλες για την βυρσοδεψία, την υφαντουργία και τη βιομηχανία χαρτιού, το έλαιο των καρπών χρησιμοποιείται στη σαπωνοποιία. Η χαρουπιά είναι είδος δασικό, γεωργικό, βιομηχανικό και καλωπιστικό. Το ξύλο της χρησιμοποιείται σε ξύλινες διακοσμήσεις, το καρδιόξυλό της στην επιπλοποιεία, και τη βαρελοποιεία, δίνει ξυλάνθρακες αρίστης ποιότητας, ο φλοιός και τα φύλλα της χρησιμεύουν στη βαφική.
Στην Κύπρο που καλλιεργείται αδιάλειπτα, το 90% της παραγωγής εξάγεται σε διάφορες μορφές (χαρουπάλευρο, ολόκληρος καρπός, χαρουποπυρήνας, αλεσμένα, γόμα). Η χαρουπιά καλλιεργείται εύκολα και ευδοκιμεί σε όλα τα εδάφη εκτός από τα υγρά και τα άπορα, και μπορεί να αντέξει σε έκτακτες χαμηλές θερμοκρασίες 2o-3ο C κάτω από το μηδέν. Το δέντρο προτιμά τις ηλιόλουστες θέσεις γι’αυτό καλλιεργείται συχνότερα σε θερμές εύκρατες ζώνες. Οι σπόροι συγκομίζονται κατά τη θερινή περίοδο. Ένα ώριμο δέντρο που καλλιεργείται σε ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες και γόνιμο έδαφος μπορεί να αποδώσει έως και 400 κιλά φασόλια. Η καρποφορία της αρχίζει συνήθως το 6-7 έτος και συνεχίζεται για πολλά χρόνια.
Στην Κύπρο σήμερα κυριαρχούν τρεις ποικιλίες της χαρουπιάς, η Τηλλυρίας, τα κουντούρκα και τα κουμπωτά. Στην Ανώγυρα λειτουργεί Μουσείο Παστελιού, με στόχο την παρουσίαση του παραδοσιακού παστελιού με βασικό συστατικό του το χυμό των χαρουπιών.
Η Χαρουπιά ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες οι οποίοι την καλλιεργούσαν για τους καρπούς της. Από τη λέξη κεράτιον όπως ονομαζόταν από παλιά ο καρπός της καθιερώθηκε και η λέξη καράτι, όταν το βάρος του σπόρου των χαρουπιών ορίστηκε σαν η πιο μικρή μονάδα μέτρησης για το χρυσό και τους πολύτιμους λίθους.

Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιούσαν το τσάι από κοπανισμένα χαρούπια για τα παιδιά που έπασχαν από βρογχίτιδα ή κοκκίτη. Στους δύσκολους καιρούς πολύς κόσμος φούρνιζε τους σπόρους, τους άλεθαν και ανακάτευαν τη σκόνη με το λιγοστό αλεύρι για την παρασκευή του απαραίτητου για την οικογένεια ψωμιού, και ακόμη μ’αυτό το αλεύρι αντικαθιστούσαν τον καφέ.
Βράζοντας τα χαρούπια παρασκεύαζαν “χαρουπόμελο” το οποίο και χρησιμοποιούσαν σαν κύρια γλυκαντική ουσία.
Ο φλοιός του δέντρου έχει ισχυρή στυπτική δράση, και χρησιμοποιήθηκε πολύ στο παρελθόν για την αντιμετώπιση πολλών παθήσεων του πεπτικού όπως διάρροια, δυσεντερία, στον ερεθισμό του στομάχου και στις αλλεργίες, τον επίμονο βήχα, τα κρυώματα και τον πονόλαιμο.
Οι χαρουπιές έχουν ιδιότητες που υποστηρίζουν με πολλούς τρόπους την υγεία. 
Τα χαρούπια αποσπώνται με τα χέρια ή με ραβδισμό από τα δέντρα και συγκεντρώνονται σε υπόστεγα ή σε ειδικούς κλιβάνους για να ξεραθούν και αποθηκεύονται. Η χαρουπιά προσβάλλεται από πολλά φυτικά παράσιτα και έντομα που η καταπολέμησή τους είναι αρκετά δύσκολη.
Οφέλη για την υγεία: 
Δρα ως στυπτικό, καταπραϋντικό, μαλακτικό και καθαρτικό. Βοηθά σε προβλήματα μειωμένης λίμπιντο και δρα κατά της μείωσης του αριθμού των σπερματοζωαρίων. Βοηθά σε προβλήματα βρογχικού άσθματος. Ο πολτός του φρέσκου λοβού είναι ελαφρά ευκοίλιος, ενώ το αλεύρι από τους λοβούς θεραπεύει τη διάρροια, και ανακουφίζει σε ερεθισμούς της κοιλιάς. Σαν τσάι είναι καταπραϋντικό και μαλακτικό, επίσης στυπτικό. Αυτές οι δράσεις μοιάζουν αντιφατικές. Είναι όμως κλασικό χαρακτηριστικό της δράσης των φυτών όπου, τα μέρη τους επιδρούν διαφορετικά ανάλογα με το σημείο του φυτού και τον τρόπο παρασκευής τους. Οι σπόροι είναι στυπτικοί και καθαρτικοί. Ο φλοιός είναι έντονα στυπτικός. Χρήσιμα ακόμη θεωρούνται τα φύλλα και τα άνθη του φυτού, σε παθήσεις του φάρυγγα. Το αλεύρι χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία καλλυντικών για τη σύσφιξη και την ανάπλαση του δέρματος.
Ιδέες 
Περιποίηση του δέρματος: Κάνει το δέρμα σφιχτό και στιλπνό, βοηθά στην ανόρθωση του γυναικείου στήθους. Βράζουμε ίση ποσότητα νερού και χαρουπιών (ποσότητα νερού που να σκεπάζει τα χαρούπια) για 30 λεπτά. Το φιλτράρουμε και κρατάμε το νερό. Πλενόμαστε, και λουζόμαστε με αυτό το νερό.
Χαρουπόμελο: Λέγεται το σιρόπι από χαρούπια. Χρησιμοποιείται εκτός από τα γλυκά, και σε προβλήματα του αναπνευστικού συστήματος. Οι διαβητικοί δεν πρέπει να το χρησιμοποιούν, αν και τα προϊόντα από το υπόλοιπο δέντρο τους ωφελούν.
Προοπτικές 
Αναδασώσεις: Η χαρουπιά είναι σπουδαίο διακοσμητικό φυτό. Είναι όμως ακόμη σπουδαιότερη σαν δασικό δέντρο. Εμποδίζει την εξάπλωση της φωτιάς, αντίθετα απ’ ό,τι συμβαίνει με το πεύκο και είναι κατάλληλη για αναδασώσεις. Και όσο και αν ο εμπορικός ρόλος της χαρουπιάς στις μέρες μας έχει υποβαθμιστεί, ο περιβαλλοντικός της ρόλος είναι σπουδαίος γιατί μπορεί να επιβιώνει σε άγονα και ξηρικά ασβεστολιθικά εδάφη. Πολλές περιοχές οφείλουν στη χαρουπιά το πράσινο χρώμα τους, ενώ συγχρόνως το πλούσιο ριζικό της σύστημα συγκρατεί και προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση. Η χαρουπιά μπορεί να καλύψει εγκαταλελειμμένες ή άγονες και θαμνώδεις εκτάσεις, ακόμη και βραχώδη εδάφη. Οι αναδασώσεις στις εκτάσεις αυτές, μπορούν να σταματήσουν τις διαβρώσεις, να αλλάξουν τη φυσιογνωμία των περιοχών,να δώσουν νέες δυνατότητες και να κάνουν τα μέρη πιο ελκυστικά για τους επισκέπτες.
Το μεγαλύτερο μέρος της ψίχας των χαρουπιών που παράγονται σήμερα, χρησιμοποιείται για ζωοτροφή. Η αξία του σε αμυλαξία είναι μικρότερη όταν συγκριθεί με άλλες κτηνοτροφές (καλαμπόκι 780 μονάδες, κριθάρι 689 μονάδες και χαρούπι 500 μονάδες). Όμως η τιμή του το κάνει οικονομικότερη κτηνοτροφή, και όταν αναμιγνύεται με άλλες ζωοτροφές βελτιώνει τη γεύση τους με αποτέλεσμα να καταναλώνονται πιο ευχάριστα από τα ζώα. 
Διάφορα Εθνικά και Ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδοτούν και προωθούν κατά καιρούς την επέκταση των φυτειών της χαρουπιάς. 
Τα χαρούπια είναι τροφή ικανοποιητικά θρεπτική αφού περιέχει μεγάλο αριθμό μετάλλων, ιχνοστοιχείων, βιταμινών και πρωτεϊνών. Περιέχει ασβέστιο σε τριπλάσια αναλογία από τογάλα, (350 mg ανά 100 gr) σε σύγκριση με το γάλα (120 mg Ca ανά 100 gr), επίσης φώσφορο, σίδηρο, μαγνήσιο, κάλιο, πυρίτιο κ.ά.)
Το παραδοσιακό κρητικό χαρούπι αξιοποιείται ξανά από τη μονάδα *”Creta Carob” που αναπτύσσεται στην περιοχή του Ρεθύμνου. Η επιχείρηση παίρνει τα χαρούπια από τους παραγωγούς της περιοχής και παράγει μια μεγάλη σειρά προϊόντων για την ανθρώπινη διατροφή: Χαρουπάλευρο, σιρόπι χαρουπιού, αλεσμένο χαρούπι για τσάι, υποκατάστατο του καφέ και του κακάο από επεξεργασμένη σκόνη χαρουπιού, παξιμάδια από χαρουπάλευρο. Τα προϊόντα κυκλοφορούν τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Η τιμή τους για τον καταναλωτή είναι εξαιρετικά προσιτή.
Που τα βρίσκουμε;
Στο εμπόριο, θα βρούμε τα χαρούπια σε μορφή πλάκας, σκόνης ή σαν σιρόπι, και λόγω των χαμηλών θερμίδων, σε γλυκά να αντικαθιστούν τη σοκολάτα ή τη ζάχαρη. Τα τελευταία χρόνια στα καταστήματα με είδη φυσικής διατροφής έχουν κάνει ξανά την εμφάνισή τους παράγωγα του χαρουπιού όπως το χαρουπόμελο και το χαρουπάλευρο.
Ξεχασμένοι θησαυροί όπως το χαρούπι υπάρχουν πολλοί, αρκεί να ενδιαφερθούμε να τους ψάξουμε…


Σάββατο, 2 Απριλίου 2016

Οι Τσάκωνες διαθέτουν ιδιαίτερη ευστροφία, πείσμα και προσήλωση στους στόχους που βάζουν

   Κυνουρία: Υπάρχουν Δωριείς ακόμα   

«Τι λένε μπαμπά αυτοί οι άνθρωποι; Δεν τους καταλαβαίνω». «Είναι Τσάκωνες παιδί μου, μια φυλή ανθρώπων που ζουν πίσω από τον κόσμο. Ο άνθρωπος κοντεύει να πάει στο φεγγάρι κι αυτοί μιλούν ακόμα τσακώνικα. Δεν βρίσκεται κάποιος να τους μάθει ελληνικά; Απορώ πότε επιτέλους θα έρθει η εξέλιξη σ’ αυτόν τον τόπο».
Βρισκόμαστε στα μέσα της δεκαετίας του 1950, μέσα σε ένα λεωφορείο του ΚΤΕΛ Αρκαδίας, που εκτελεί το δρομολόγιο Τρίπολη-Λεωνίδιο. Ανάμεσα στους επιβάτες είναι μια οικογένεια της Τρίπολης, που πηγαίνει για θαλασσινά μπάνια στον Τυρό Κυνουρίας, και μερικοί αγρότες από τα τσακώνικα χωριά της περιοχής, που μιλούν μια ακατανόητη στους Τριπολιτσιώτες γλώσσα.
Ξεκίνησαν από τη Λακωνία
Η ιστορία των Τσακώνων στην Κυνουρία ξεκινάει τον 8ο μ.Χ. αιώνα, όταν οι επιδρομές των Σλάβων στην Πελοπόννησο ανάγκασαν πολλούς Λάκωνες να εγκαταλείψουν τους κάμπους της Λακωνίας για να γλιτώσουν.
Εξαιρετική η παραδοσιακή τσακώνικη αρχιτεκτονική.
Είχαν δύο επιλογές, είτε να καταφύγουν στα φραγκοκρατούμενα παράλια της νότιας Λακωνίας, είτε να αναζητήσουν πιο ασφαλή πατρίδα στα βουνά. Έτσι, ένα κύμα κατέφυγε στη Μονεμβασιά και ένα άλλο στον απροσπέλαστο Πάρνωνα. Οι ασυμβίβαστοι με κάθε ιδέα υποταγής στους Φράγκους, που προτίμησαν τον Πάρνωνα, μετονομάστηκαν σταδιακά από Λάκωνες σε Εξωλάκωνες, όρος που με το πέρασμα των αιώνων παραφράστηκε σε Τσάκωνες.
Οι Τσάκωνες διαθέτουν ιδιαίτερη ευστροφία, πείσμα και προσήλωση στους στόχους που βάζουν. Μπαίνει μια ιδέα στο μυαλό τους και δεν ησυχάζουν αν δεν την εκπληρώσουν. Επίσης, αλλάζουν δύσκολα γνώμη. Είναι χαρακτηριστικό ότι εκχριστιανίστηκαν το 1.000 μ.Χ., καθώς πίστευαν ακόμα στους δώδεκα θεούς του Ολύμπου. Όταν, όμως, έγιναν χριστιανοί δήλωσαν ότι ούτε σε ένα εκατομμύριο χρόνια δεν θα αλλαξοπιστήσουν.
Κάθε Πάσχα στο Λεωνίδιο οι Τσάκωνες στέλνουν μηνύματα στον ουρανό με αυτοσχέδια αερόστατα και συναγωνίζονται μέχρις εσχάτων ποιος θα φτιάξει το καλύτερο και πόσο ψηλά θα  φτάσει. Τη Μεγάλη Παρασκευή οι τρεις γειτονιές του Λεωνιδίου, Στάι, Σίο και Κοίλασο, αντί να ειρηνεύσουν, πολεμούν ποιος θα ανεβάσει τον Επιτάφιο πιο ψηλά. Ανεβαίνουν οι πιστοί της κάθε ενορίας ο ένας στον ώμο του άλλου σαν τους ακροβάτες και φτάνουν τον Επιτάφιο στα ύψη.
Οι Τούρκοι τούς έτρεμαν
Η σχεδόν αδύνατη πρόσβαση στην ορεινή Κυνουρία επί τουρκοκρατίας και οι φήμες για μια ανυπόταχτη και γεροδεμένη φυλή στα βουνά, εξήρε τη φαντασία των Τούρκων κατακτητών. Είναι χαρακτηριστικά αυτά που περιγράφει το 1668 ο φημισμένος Τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, που ταξίδευε συχνά στην υπόδουλη Ελλάδα.
Τσακώνικη πινακίδα που καλωσορίζει τους επισκέπτες στον Τυρό.
«Μεταξύ Μονεμβασίας και Ναυπλίου κατοικεί ένα έθνος με το όνομα Τσάκουνα. Η γλώσσα τους ούτε ελληνική ούτε ιταλική είναι. Η λαλιά τους είναι περίεργη και ο καθένας δεν την καταλαβαίνει. Είναι χριστιανοί ραγιάδες. Το κλίμα και τα νερά τους είναι θαυμάσια. Μερικές έγκυες γυναίκες κουβαλούν στις ράχες τους φορτία βάρους 200 οκάδων. Οι νεαροί και τα παλικάρια σηκώνουν 300-400 οκάδες. Είναι πολύ δυνατοί και γεροί αυτοί οι άπιστοι. Όλοι τους φορούν άσπρες κάπες με πλατιά μανίκια και φούντες με κρόσσια από λεπτό μετάξι. Όλοι, άντρες και γυναίκες, τυλίγουν τα κεφάλια τους με άσπρα φακιόλια. Έχουν μάτια μεγάλα, πρόσωπα πλατιά και φωνή που αντηχεί ηχηρά στα βουνά σαν θόρυβος βροντής».
Οι δάσκαλοι τους τιμωρούσαν
Οι Νεοέλληνες, που για να φτάσουν στην Κυνουρία πριν 40-50 χρόνια ταξίδευαν πολλές ώρες με παλιά λεωφορεία, στο χείλος κατακόρυφων γκρεμών πάνω από τη θάλασσα, είχαν σχηματίσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι οι Τσάκωνες είναι μια απομονωμένη φυλή του Πάρνωνα, που μιλάει μια ακατανόητη γλώσσα και δεν προσαρμόζεται εύκολα στη σύγχρονη εξέλιξη.
Ο Άνω Τυρός είναι αυθεντικό τσακώνικο χωριό.
Ακόμα και το υπουργείο Παιδείας θεωρούσε μέχρι τη δεκαετία του 1960 περιθωριακή φυλή τους Τσάκωνες και είχε δώσει εντολή να απαγορεύεται η ομιλία της τσακώνικης γλώσσας στα σχολεία. «Κατσούα» έλεγαν τη γάτα τα παιδιά και «κούε» τον σκύλο, αλλά οι δάσκαλοι παραμόνευαν με τις βίτσες για να τα εμποδίσουν να μιλούν τη μητρική τους γλώσσα. Θεωρούσαν φαίνεται ότι τα τσακώνικα ήταν μια ξένη γλώσσα και οι Τσάκωνες μια φυλή που απειλούσε τη φυλετική καθαρότητα των υπόλοιπων Ελλήνων.
Στην πραγματικότητα, όμως, συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο, καθώς οι Τσάκωνες είναι απόγονοι των αρχαίων Λακώνων, που μιλούν μια δωρική διάλεκτο. Με άλλα λόγια, αυτοί οι άνθρωποι είναι απ’ ευθείας απόγονοι των Δωριέων και κατά συνέπεια πιο γνήσιοι Έλληνες από οποιουσδήποτε άλλους κατοικούν στην Ελλάδα.
Η γλώσσα τους χάνεται
Παρόλο που η τσακώνικη γλώσσα μιλιέται άπταιστα ακόμα και σήμερα από τους γεροντότερους στην Κυνουρία, οι νεότερες γενιές περισσότερο την κατανοούν και λιγότερο τη μιλούν. Σοβαρό πλήγμα στη διατήρηση της γλώσσας επέφερε και ο θάνατος των παππούδων, ιδιαίτερα της γιαγιάς, καθώς και η απομάκρυνση των παιδιών απ’ αυτούς λόγω μετακόμισης σε καινούργιο σπίτι. Χωρίς τσακώνικα παραμύθια και νανουρίσματα πώς να σωθεί η γλώσσα;
Πριν από κάθε γιορτή βάφουν με ασβέστη τις μάντρες και τα σοκάκια.
Σαν τυφώ­νας έπληξε την τσακώνικη γλώσσα και η σύγχρονη εξέλιξη, καθώς για όλα τα αντικείμενα της καθημερινής και οικιακής χρήσης, που χρησιμοποιούσαν παλαι­ότερα οι Τσάκωνες, υπήρχαν τσακώνικες λέξεις. Όταν, όμως, άλλαξαν αυτά τα αντικείμενα με την πάροδο του χρόνου και τη θέση τους πήραν καινούργια, δεν πρό­λαβε να δημιουργηθεί νέο λεξιλόγιο. Ότι έτρωγαν κι ότι φόραγαν παλιά στην Τσακωνιά ήταν ντόπιο, ενώ σήμερα έχουν εισβάλει στην καθημερινότητά τους ξενόφερτα αγαθά με παράξενα ονό­ματα, ούτε καν νεοελληνικά. Πώς να επιβιώσει μια αρχαία γλώσσα μέσα στον σύγχρονο λεκτικό κυκεώνα;
Μόνο τρεις δάσκαλοι μιλάνε σήμερα την τσακώνικη γλώσσα στο Λεωνίδιο και παρακαλάνε χωρίς αποτέλεσμα το Υπουργείο Παιδείας να τους αναθέτει να τη διδάξουν στους μαθητές τους. Δυστυχώς, απ' ότι φαίνεται, στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν υπάρχει χώρος για τα απλά και αυτονόητα.
Πρόσφεραν στην πατρίδα
Οι Τσάκωνες επί τουρκοκρατίας βρήκαν διέξοδο στη θάλασσα και ανέπτυξαν μεγάλες εφοπλιστικές και εμπορικές δραστηριότητες. Από παθολογική αγάπη για την πατρίδα τους, κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 προσέφεραν τα καράβια τους στον απελευθερωτικό αγώνα, τα οποία μετατράπηκαν σε πολεμικά. Αυτό, όμως, έγινε αιτία να φτωχύνουν, καθώς τα περισσότερα ναυάγησαν.
Ελάχιστοι οι νέοι που απέμειναν στα Μέλανα.
Δραστήριοι, εύστροφοι και πεισματάρηδες, οι Τσάκωνες εφοπλιστές κατέφυγαν μεταξύ 1830-35 στην Κωνσταντινούπολη, το Βουκουρέστι και την Οδησσό, όπου ασχολήθηκαν με τη ναυσιπλοΐα και το εμπόριο σιταριού. Ήταν φημισμένα τότε τα τσακώνικα χλέπια (πλωτά καραβάνια) του Δούναβη. Καθώς, όμως, ήταν δύσκολο να έχουν διάρκεια οι επιχειρήσεις τους στα Βαλκάνια, λόγω των συνεχών εθνικών και πολιτικών ανακατατάξεων, αναγκάστηκαν να επιστρέψουν οριστικά στην Κυνουρία και να ασχοληθούν με τις οικογενειακές περιουσίες τους.
Δείγμα της παλαιότερης οικονομικής και κοινωνικής ισχύος των Τσακώνων αποτελούν τα πολλά και εντυπωσιακά αρχοντικά σπίτια του Λεωνιδίου, τα οποία διατηρούν σαν κόρη οφθαλμού οι περισσότεροι από τους σημερινούς κατόχους τους.
Παράλληλα με τους Τσάκωνες έμπορους και εφοπλιστές, που όργωναν ξηρές και θάλασσες, οι Τσάκωνες αγρότες καλλιεργούσαν με πείσμα τα πετρώδη εδάφη στις πλαγιές του Πάρνωνα, σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας και στέρησης. Τα παιδιά τους έμπαιναν σε καΐκι κάθε πρωί στον Τυρό και συχνά πάλευαν με τα κύματα μέχρι να αποβιβαστούν στην Πλάκα του Λεωνιδίου. Από εκεί πήγαιναν με τα πόδια κάμποσα χιλιόμετρα μέχρι το Λεωνίδιο όπου υπήρχε το σχολείο. Τα περισσότερα παιδιά ήταν ξυπόλητα, αλλά ακόμα κι αυτά που είχαν ελβιέλες δεν τις πατούσαν, αλλά τις έδεναν κορδόνι με κορδόνι και τις κρεμούσαν στο  λαιμό για να μην τις λιώσουν.
Τα παιδιά καταλαβαίνουν τα τσακώνικα, αλλά τα μιλούν με δυσκολία. Στα σχολεία της περιοχής, δυστυχώς, δεν διδάσκονται τα τσακώνικα.
Ζουν σε εννέα χωριά
Πρέπει, τέλος, να αναφερθεί ότι η Τσακωνιά δεν ταυτίζεται με ολόκληρη την Κυνουρία, καθώς μόνο το Λεωνίδιο, Καστάνιτσα, Πραστός, Σίταινα, Άγιος Ανδρέας, Τυρός, Σαπουνακαίικα, Μέλανα και Πραγματευτής θεωρούνται 100% τσακώνικα χωριά. Από πολλούς Τσάκωνες κατοικούνται επίσης το Μεσόγειο και Παράλιο Άστρος, καθώς και τα Πούλιθρα, Κορακοβούνι και Χάραδρο.
ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΑΦΕΙΡΟΠΟΥΛΟΣ